Wespensteek, bijensteek of hoornaarsteek bij hond en kat: wat moet u doen?

Een hond die hapt naar een wesp. Een kat die met haar poot naar een bij slaat. Of een nieuwsgierig dier dat te dicht bij een hoornaar of nest komt. Een insectensteek is vaak pijnlijk, maar meestal niet direct gevaarlijk. Toch kan een steek bij honden en katten wél spoed zijn, vooral in de bek, keel, tong, neus of rond het oog.

Voor de eerste hulp maakt het niet altijd uit of uw dier gestoken is door een wesp, bij, Europese hoornaar of Aziatische hoornaar. Belangrijker zijn de plek van de steek, het aantal steken en hoe uw dier reageert. Bij benauwdheid, snelle zwelling, braken, diarree, sloomheid of instorten belt u direct uw dierenarts.

Wanneer is een insectensteek spoed?

Bel direct uw dierenarts als uw hond of kat:

> in de bek, tong, keel, neus of rond het oog is gestoken
> moeite heeft met ademhalen
> heftig kwijlt, kokhalst of moeilijk slikt
> een snel toenemende zwelling krijgt
> sloom, slap of afwezig wordt
> braakt of diarree krijgt na de steek
> bleek tandvlees, koude oren of koude poten heeft
> instort of niet goed aanspreekbaar is
> meerdere keren is gestoken

Een steek in de bek of keel kan gevaarlijk zijn door zwelling van de slijmvliezen. Daardoor kan de ademhaling in de knel komen. Ook een allergische reactie kan snel verlopen. Neem direct dcontact op met de dierenarts bij een steek in bek of keelholte, omdat zwelling van mond, lip, tong of keel acute ademnood kan veroorzaken.

Wat kunt u direct doen na een steek?

1. Blijf rustig en controleer de steekplek

Kijk waar uw hond of kat gestoken is. Let vooral op de poot, snuit, lippen, tong, bek, keel, neus en ogen. Probeer te voorkomen dat uw dier aan de plek blijft likken, krabben of bijten.

2. Verwijder bij een bijensteek de angel als die zichtbaar is

Bij een bijensteek kan de angel in de huid blijven zitten. Een wesp en hoornaar laten meestal geen angel achter en kunnen meerdere keren steken.

Ziet u een angel? Schraap deze voorzichtig weg, bijvoorbeeld met de rand van een pasje, uw nagel of een doek. Knijp niet hard in de angel en gebruik liever geen pincet, omdat er dan mogelijk extra gif uit het gifzakje in de huid komt. Het LICG adviseert bij een zichtbare bijenangel om niet met de vingers te trekken, maar de angel voorzichtig te verwijderen door er met een doek over te wrijven.

3. Koel de plek

Koel de steekplek met een natte doek of een coldpack in een handdoek. Leg ijs of een bevroren koelelement nooit direct op de huid. Koelen helpt tegen pijn en zwelling.

4. Houd uw dier goed in de gaten

Blijf uw hond of kat de eerste uren controleren. Let op zwelling, ademhaling, gedrag, braken, diarree, jeuk, sloomheid of plotselinge zwakte. Bij twijfel belt u uw dierenarts.

Steek op poot, lijf of staart

Een steek op de poot, het lijf of de staart is meestal pijnlijk, maar niet altijd gevaarlijk. Uw dier kan piepen, likken, bijten aan de plek of tijdelijk mank lopen.

Wat kunt u doen?

> Controleer de plek
> Verwijder een zichtbare bijenangel voorzichtig
> Koel de zwelling
> Voorkom likken of krabben
> Bel de dierenarts als de zwelling toeneemt of uw dier veel pijn houdt

Blijft uw hond of kat mank lopen, wordt de poot dik of ziet u een wondje dat geïrriteerd raakt? Laat dit controleren.

Steek in bek, tong of keel

Een steek in de bek, tong of keel is altijd risicovol. De zwelling kan snel toenemen en de ademhaling belemmeren.

Mogelijke signalen zijn:

> kwijlen
> kokhalzen
> moeilijk slikken
> zwelling van lip, tong of keel
> piepende of zware ademhaling
> onrust of paniek
> benauwdheid

Bel in deze situatie direct uw dierenarts. Wacht niet af tot de zwelling erger wordt.

Steek rond neus of oog

Honden en katten worden vaak rond de snuit gestoken, omdat ze aan insecten ruiken of ernaar happen. Een steek op de neus kan flink zwellen. Een steek rond het oog vraagt extra aandacht, omdat irritatie, zwelling en krabben schade aan het oog kunnen geven.

Bel de dierenarts als uw dier:

> het oog dichtknijpt
> veel traant
> met de poot over het oog wrijft
> een snel toenemende zwelling rond het oog krijgt
> onrustig of pijnlijk reageert

Allergische reactie na een wespensteek, bijensteek of hoornaarsteek

Sommige honden en katten reageren allergisch op een insectensteek. Dit kan mild beginnen, maar snel ernstiger worden.

Let op deze alarmsignalen:

> heftige zwelling van snuit, lippen of oogleden
> galbulten of hevige jeuk
> braken of diarree
> sloomheid of zwakte
> trillen of wankelen
> bleek tandvlees
> snelle of moeilijke ademhaling
> instorten

Dit kan passen bij een ernstige allergische reactie. Neem dan direct contact op met uw dierenarts. Ook Dier.nu noemt onder meer braken, diarree, rusteloosheid, lusteloosheid en ademnood als klachten waarbij contact met de dierenarts nodig is na een insectensteek.

Wesp, bij of hoornaar: wat is het verschil?

Voor de eerste hulp bij hond en kat is vooral de reactie van uw dier belangrijk. Toch is het handig om het verschil te kennen.

Europese hoornaar bij hond en kat

De Europese hoornaar is groter dan een gewone wesp en maakt daardoor vaak indruk. Deze hoornaar heeft veel roodbruin aan kop en borststuk en geel met zwart op het achterlijf. De Europese hoornaar komt van nature in Nederland en België voor. Volgens Natuurpunt is de Europese hoornaar groter en breder dan de Aziatische hoornaar en heeft hij rode poten en veel rood aan kop en borststuk.

Een steek van een Europese hoornaar kan pijnlijk zijn, maar is niet automatisch gevaarlijker dan een wespensteek. Voor uw hond of kat geldt vooral: let op de plek van de steek, het aantal steken en de algemene reactie van uw dier.

Aziatische hoornaar bij hond en kat

De Aziatische hoornaar wordt officieel ook geelpoothoornaar genoemd. Deze soort is grotendeels donker en heeft opvallend gele uiteinden aan de poten. De soort staat op de Unielijst voor invasieve exoten. De NVWA vermeldt dat de verspreiding zoveel mogelijk voorkomen moet worden, maar dat de soort zich inmiddels over heel Nederland heeft verspreid.

Voor honden en katten is de Aziatische hoornaar vooral belangrijk omdat een steek pijnlijk kan zijn en omdat nesten verdedigd kunnen worden. De Aziatische hoornaar is vooral een probleem voor honingbijen, hommels en andere bestuivende insecten. Voor de eerste hulp bij uw hond of kat blijft het advies hetzelfde: koelen, goed controleren en direct de dierenarts bellen bij risicoplekken of alarmsignalen.

Ziet u een Aziatische hoornaar of een nest? Maak bij voorkeur een foto op veilige afstand en meld de waarneming. Waarneming.nl heeft een meldpunt voor de Aziatische hoornaar, ook geelpoothoornaar genoemd.

Wat als uw hond of kat bij een hoornaarnest komt?

Blijf uit de buurt van een hoornaarnest. Hoornaars verdedigen hun nest en kunnen dan met meerdere dieren tegelijk steken. Haal uw hond rustig weg, lijn hem aan en voorkom dat hij gaat happen, graven of blaffen bij het nest. Laat katten niet in de buurt van een bekend nest naar buiten.

Is uw dier bij een nest geweest? Controleer dan goed op meerdere steken. Bel de dierenarts als u meerdere steken vermoedt, als uw dier pijn houdt of als er klachten ontstaan zoals benauwdheid, sloomheid, braken, diarree of zwelling van kop, bek of keel.

Mag u uw hond of kat medicijnen geven?

Geef nooit zomaar paracetamol, ibuprofen, aspirine, antihistamine of andere medicijnen voor mensen aan uw hond of kat. Sommige middelen zijn giftig voor dieren of moeten zeer precies worden gedoseerd.

Overleg altijd eerst met uw dierenarts. Die kan beoordelen of behandeling nodig is en welk middel veilig is voor uw dier.

Wat kunt u op de steekplek smeren?

Bij een oppervlakkige steek waarbij uw dier verder fit is, is koelen meestal het belangrijkst. Houd de huid schoon en voorkom dat uw dier blijft likken of krabben.

Gebruik geen zalf, azijn of andere middelen in of rond het oog, in de bek, neus, oren of op kapotte huid. Bij twijfel: alleen koelen en de dierenarts bellen.

Wespen, bijen en hoornaars voorkomen

Helemaal voorkomen lukt niet, maar u kunt de kans op steken wel verkleinen.

> Laat uw hond niet happen naar vliegende insecten
> Zet voerbakken niet buiten in de buurt van wespen
> Ruim fruit, zoete drankjes en etensresten op
> Controleer drinkbakken buiten op insecten
> Laat uw dier niet spelen bij afvalbakken, compost of gevallen fruit
> Vermijd bekende wespen- of hoornaarnesten
> Houd uw hond aangelijnd bij veel vliegende insecten
> Gebruik insectwerende middelen alleen als ze geschikt zijn voor hond of kat

Wanneer uw dier een insectenbeet heeft opgelopen en u heeft geconstateerd dat het eigenlijk wel goed met hem gaat, dan kunt u op de plek van de insectenbeet wat honingzalf of honinggel aanbrengen. Honing verlicht en verzacht. Wij adviseren de Remedy+ ByeBugBite, de honingzalf van Vetramil en de honinggel van Maxani.

Gebruik geen anti-insectenspray voor mensen rechtstreeks op uw hond of kat, tenzij duidelijk vermeld staat dat het middel veilig is voor die diersoort.

Korte keuzehulp: afwachten of dierenarts bellen?

Vragen?