Nieuwe leidraad >>> Acute hoefbevangenheid vraagt om snelle actie

Hoefbevangenheid bij paarden: wat zegt de nieuwe leidraad?

Hoefbevangenheid is een pijnlijke en soms ernstige aandoening van de hoef. Volgens de Leidraad Hoefbevangenheid Paard van Marianne Sloet van Oldruitenborgh-Oosterbaan, Els van den Berg, Maarten Boswinkel, Margriet Visser-Meijer en Harold Brommer vraagt vooral acute hoefbevangenheid om snelle actie. Vroeg herkennen, direct rust geven en de dierenarts inschakelen zijn daarbij het belangrijkst. De leidraad is gepubliceerd als KNMvD Leidraad Hoefbevangenheid Paard, versie 16 maart 2026.

Wat is hoefbevangenheid?

Bij hoefbevangenheid raakt de verbinding tussen de hoefwand en het hoefbeen beschadigd. Daardoor kan het hoefbeen kantelen of zakken. Dit kan al binnen enkele dagen, en soms zelfs binnen enkele uren gebeuren. Daarom is hoefbevangenheid altijd een spoedsituatie.

De leidraad benadrukt dat paarden én pony’s bedoeld worden wanneer over paarden wordt gesproken. Ezels zijn niet meegenomen, omdat hoefbevangenheid bij hen vaak anders verloopt.

Belangrijkste oorzaken

De leidraad noemt meerdere oorzaken van hoefbevangenheid. Een veelvoorkomende oorzaak is insuline-dysregulatie, vaak in combinatie met EMS of PPID. Ook te suikerrijk gras, het leegeten van een voerton of onderliggende hormonale problemen kunnen hierbij een rol spelen. Volgens de leidraad kan deze endocrinopathische vorm een groot deel van de gevallen verklaren. Zie ook Hoefbevangenheid belicht door paardendierenarts Maarten van Dijck.

Andere oorzaken zijn ernstige ontstekingsreacties, sepsis, shock, complicaties na koliek, het aan de nageboorte staan en overbelasting van één been doordat het andere been niet goed belast kan worden.

Hoe herkent u hoefbevangenheid?

Let vooral op deze signalen:

1. Uw paard wil niet of nauwelijks lopen.
2. De voorbenen worden naar voren geplaatst om de hoeven te ontlasten.
3. Uw paard trippelt of verplaatst steeds het gewicht.
4. De hoeven voelen warm aan.
5. Er is pijn bij het bekloppen of onderzoeken van de hoef.

Afwezigheid van pijn bij onderzoek sluit hoefbevangenheid niet altijd uit. Bij sommige paarden of pony’s wordt chronische hoefbevangenheid pas ontdekt bij het bekappen, bijvoorbeeld door een verbrede witte lijn.

Wat moet u direct doen?

Vermoedt u hoefbevangenheid? Bel dan direct uw dierenarts. Laat uw paard zo min mogelijk lopen en zet het op een ruime, comfortabele plek met zachte bodembedekking en continu vers water. De leidraad geeft aan dat een paard in de acute fase bij voorkeur zo veel mogelijk moet liggen en gedurende 1 tot 2 weken zo min mogelijk moet lopen. Als vuistregel wordt genoemd dat elke dag acute hoefbevangenheid minimaal een week boxrust kan vragen.

Koelen kan zinvol zijn. De leidraad beschrijft koelen van de ondervoet met ijswater, bij voorkeur tot en met de kogel. Dit kan de ontstekingsreactie helpen remmen en mogelijk pijn verminderen. Preventief koelen kan ook nuttig zijn bij paarden met een verhoogd risico.

Behandeling: altijd maatwerk

De behandeling hangt af van de oorzaak, de ernst en de algemene gezondheid van het paard. Pijnstilling en ontstekingsremming worden door de dierenarts afgestemd op het individuele paard. De leidraad noemt NSAID’s als basis voor pijn en ontsteking, maar medicatiekeuze, dosering, wachttijd en slachtstatus moeten altijd door de dierenarts worden beoordeeld.

Bij verdenking op EMS, PPID of insuline-dysregulatie kan bloedonderzoek nodig zijn. De leidraad noemt onder andere ACTH-bepaling bij PPID-verdenking en onderzoek naar insuline-dysregulatie, bijvoorbeeld via een orale suikertest.

Ook röntgenonderzoek kan belangrijk zijn. Niet alleen om kanteling of zakken van het hoefbeen te beoordelen, maar ook om de hoefsmid gericht te laten werken. Röntgenbeelden mogen volgens de leidraad niet op zichzelf worden gebruikt om de prognose te bepalen; het klinische verloop blijft leidend.

Samenwerking is cruciaal

Hoefbevangenheid vraagt om samenwerking tussen eigenaar, dierenarts, hoefsmid en eventueel een voedingsdeskundige. Bij chronische hoefbevangenheid is goed bekappen of orthopedisch hoefbeslag vaak belangrijk, maar nagelen moet worden vermeden zolang het paard nog pijnlijk of oncomfortabel is.

De leidraad sluit af met een duidelijke boodschap: elk paard heeft een passend behandelplan nodig. Daarbij moet het welzijn van het paard steeds centraal staan.

Praktische keuzehulp: wanneer direct bellen?

Bel direct de dierenarts als uw paard plots stijf loopt, niet wil draaien, warme hoeven heeft, een bonzende digitale pols laat voelen of duidelijk pijn heeft bij bewegen. Wacht niet af tot het “vanzelf overgaat”. Bij hoefbevangenheid telt snelheid.

Vragen?

Neem gerust contact op met ons op: