Een hond die een reep chocolade opeet. Een kat die aan lelies knabbelt. Een pup die een gevallen tablet vindt. Het zijn situaties die sneller gebeuren dan u denkt. Uit het NVIC Jaaroverzicht 2025 blijkt dat dierenartsen het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum bijna 10.000 keer raadpleegden over dieren die waren blootgesteld aan een mogelijk giftige stof. Honden vormden met 69% de grootste groep, gevolgd door katten met 26%.
In het kort
De grootste risico’s op vergiftiging bij huisdieren zitten vaak gewoon in huis: voeding, medicijnen, planten en tuinproducten. Chocolade blijft een bekende boosdoener bij honden. Bij katten zijn onder meer lelies gevaarlijk. Ook druiven, rozijnen, ui, knoflook, xylitol, pijnstillers en ADHD-medicatie vragen extra aandacht. De belangrijkste tip: berg risicoproducten op alsof u een nieuwsgierige peuter in huis heeft.
Voeding blijft de grootste categorie
Voeding, supplementen en genotsmiddelen vormden in 2025 de grootste categorie vergiftigingen bij dieren. Vooral producten voor mensen geven risico. Chocolade was opnieuw de meest gemelde intoxicatie, met 643 meldingen. Ook druiven, rozijnen, krenten, ui, knoflook en xylitol kwamen opvallend vaak terug in de veterinaire kennisbank.
Dat is belangrijk, want veel eigenaren weten wel dat chocolade gevaarlijk kan zijn, maar onderschatten druiven, rozijnen of producten met zoetstof. Xylitol kan bijvoorbeeld voorkomen in kauwgom, snoep, bakproducten en sommige supplementen.
Medicijnen: klein tabletje, groot risico
Na voeding en planten vormen humane geneesmiddelen een belangrijke oorzaak van vergiftiging. In 2025 registreerde het NVIC 1.801 blootstellingen aan humane geneesmiddelen bij dieren, vooral bij honden. Paracetamol en ibuprofen behoren tot de bekende risicomiddelen. Ook ADHD-medicatie, zoals lisdexamfetamine en methylfenidaat, werd vaker gemeld.
Geef uw hond of kat daarom nooit een pijnstiller voor mensen zonder advies van uw dierenarts. Voor katten is paracetamol bijvoorbeeld zeer gevaarlijk. Ook middelen als ibuprofen, diclofenac en naproxen kunnen ernstige klachten geven bij huisdieren.
Ook diergeneesmiddelen kunnen misgaan
Niet alleen humane medicijnen vormen een risico. Ook diergeneesmiddelen kunnen bij verkeerd gebruik tot problemen leiden. Het NVIC ontving in 2025 710 meldingen over diergeneesmiddelen, waarvan ongeveer de helft betrekking had op antiparasitaire middelen. Werkzame stoffen zoals praziquantel, milbemycine en carprofen kwamen regelmatig voor in meldingen.
Gebruik middelen tegen vlooien, teken, wormen of pijn daarom altijd volgens de juiste dosering, diersoort en gewichtsklasse. Geef nooit zomaar een hondenmiddel aan een kat.
Kunstmest en doe-het-zelfproducten
Een opvallende risicofactor is kunstmest. Binnen de categorie vrijetijdsartikelen en doe-het-zelfproducten was kunstmest goed voor 378 meldingen. Ook batterijen, cement en verfproducten kwamen regelmatig voor.
Let vooral op in het voorjaar en de zomer, wanneer tuinproducten vaker worden gebruikt. Laat zakken kunstmest, potgrond, bestrijdingsmiddelen en verf niet open staan en laat uw hond niet snuffelen of likken aan net behandelde oppervlakken.
Praktische preventietips
- Bewaar chocolade, druiven, rozijnen, kauwgom en medicijnen buiten bereik.
- Zet bloemen zoals lelies niet in huis als u katten heeft.
- Laat geen tas met medicijnen, snacks of kauwgom op de grond staan.
- Controleer of supplementen of bakproducten xylitol bevatten.
- Gebruik diergeneesmiddelen alleen voor de juiste diersoort en gewichtsklasse.
- Berg kunstmest, verf, batterijen en schoonmaakmiddelen direct op.
- Noteer bij inname wat uw dier heeft gegeten, hoeveel en wanneer.
Wat doet u bij mogelijke vergiftiging?
Bel direct uw dierenarts als u vermoedt dat uw hond of kat iets giftigs heeft binnengekregen. Wacht niet tot er klachten ontstaan. Neem indien mogelijk de verpakking, plant, tabletstrip of foto van het product mee. Laat uw dier niet braken zonder overleg met de dierenarts.
Mogelijke signalen van vergiftiging zijn braken, diarree, kwijlen, trillen, sloomheid, onrust, benauwdheid, toevallen, wankelen of plots afwijkend gedrag. Ook zonder symptomen kan snelle actie nodig zijn.
Conclusie
De NVIC-cijfers laten zien dat vergiftiging bij huisdieren vaak ontstaat door alledaagse producten: eten, medicijnen, planten en tuinartikelen. Juist daarom is preventie zo belangrijk. Wat voor mensen normaal is, kan voor honden en katten gevaarlijk zijn. Door risicoproducten goed op te bergen en bij twijfel snel uw dierenarts te bellen, kunt u veel problemen voorkomen.
Bronvermelding
Bron: NVIC Jaaroverzicht 2025, Acute vergiftigingen bij mens en dier, Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, UMC Utrecht, gepubliceerd in 2026. Het NVIC is het Nederlandse kenniscentrum voor klinische toxicologie en ondersteunt professionele hulpverleners, waaronder dierenartsen, bij acute vergiftigingen.