Waarom is leeftijdsbepaling bij pups belangrijk?
Jaarlijks worden in Nederland circa 50.000 honden geïmporteerd, waarvan een aanzienlijk deel jonge pups betreft. Voor de gezondheid van mens en dier is het van groot belang dat pups op het juiste moment worden gevaccineerd, met name tegen rabiës. De huidige wetgeving stelt dat pups pas vanaf 15 weken de grens mogen passeren, omdat zij pas vanaf 12 weken kunnen worden ingeënt tegen rabiës en pas drie weken later voldoende beschermd zijn.
Helaas zijn de paspoorten van geïmporteerde pups niet altijd betrouwbaar. Dierenartsen en toezichthouders worden regelmatig geconfronteerd met pups van wie de leeftijd vermoedelijk verkeerd is opgegeven. Tot voor kort ontbrak een objectieve, praktische methode om de leeftijd van een pup te kunnen vaststellen. Het nieuwe onderzoek van de Universiteit Utrecht biedt hierin uitkomst.
Een doorbraak: het gebit als indicator voor leeftijd
Onderzoekers van de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht hebben een methode ontwikkeld om de leeftijd van pups te schatten op basis van het wisselpatroon van de melksnijtanden. Deze methode is het resultaat van een grootschalig onderzoek, uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN).
Volgens de onderzoekers biedt deze methode dierenartsen een betrouwbaar hulpmiddel bij het inschatten van de leeftijd van jonge honden, wat essentieel is voor een correcte vaccinatieplanning en gezondheidsbegeleiding.
“Met de gegevens over het wisselen van de melksnijtanden kunnen we nu een gevalideerde indicatie geven van de leeftijd van een pup. Hiervoor hebben we een stroomschema ontwikkeld,” aldus dr. Hille Fieten, onderzoeksleider bij het Expertisecentrum Genetica Diergeneeskunde.
Hoe werkt de methode?
Het wisselen van snijtanden verloopt bij jonge honden volgens een voorspelbaar tijdspatroon. Meestal start dit proces tussen de 14 en 16 weken leeftijd. De aanvangsleeftijd en duur van het wisselen kunnen variëren per ras en formaat van de hond. Grote hondenrassen beginnen doorgaans iets eerder met wisselen dan kleine rassen.
Door het wisselpatroon van snijtanden te analyseren in combinatie met gegevens over het ras, geslacht en volwassen gewicht van de hond, hebben de onderzoekers een betrouwbaar model ontwikkeld. Dit model stelt dierenartsen in staat om de leeftijd van een pup met redelijke nauwkeurigheid te schatten.
Citizen science: samenwerking met hondeneigenaren
Het onderzoek had een sterk citizen-science karakter. In totaal hebben 980 pups aan het project deelgenomen. Hondenbezitters uit heel Nederland stuurden vanaf de leeftijd van 10 weken, twee keer per week, foto’s van het gebit van hun pup in. Dit deden zij tot het moment waarop alle melksnijtanden waren gewisseld. Alleen pups met een betrouwbare geboortedatum kwamen in aanmerking.
De betrokkenheid van hondeneigenaren was essentieel voor het succes van het onderzoek. Volgens de onderzoekers was de toewijding en nauwkeurigheid waarmee de deelnemers hun bijdragen leverden opvallend.
“Het is fantastisch met hoeveel inzet de eigenaren hebben meegewerkt. We zijn hun heel dankbaar,” aldus dr. Fieten.
Welzijn en volksgezondheid: de risico's van te jonge pups
De nieuwe methode draagt bij aan het verbeteren van het welzijn van pups én aan de volksgezondheid. Pups die te jong worden geïmporteerd of te vroeg van hun moeder worden gescheiden, lopen onder andere de volgende risico’s:
-
Verhoogde kans op zoönosen, zoals rabiës
-
Problemen in de socialisatieperiode, met gedragsproblemen tot gevolg
-
Onjuiste vaccinatieplanning, waardoor de bescherming tegen ziekten onvoldoende is
-
Stress en ontwikkelingsstoornissen op latere leeftijd
Een objectieve leeftijdsschatting helpt dierenartsen om passende zorg te bieden en draagt bij aan het voorkomen van deze risico’s.
Beperkte inzet voor handhaving, maar waardevol voor begeleiding
Hoewel de methode wetenschappelijk onderbouwd is, is deze niet geschikt als handhavingsinstrument voor de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). De reden daarvoor is dat veel pups pas na 15 weken beginnen met wisselen – precies de leeftijd waarop zij wettelijk Nederland mogen binnenkomen.
De staatssecretaris lichtte dit toe in een brief aan de Tweede Kamer:
“Het is mede vanwege de capaciteit die dit vraagt, voor de NVWA niet haalbaar om dit in de praktijk uit te voeren. De NVWA kan wel, wanneer na constatering van een overtreding pups in bewaring zijn genomen, dit rapport gebruiken voor een eventuele melding aan de lidstaat van herkomst, om te onderbouwen dat het dier te jong was.”
Voor dierenartsen is de methode echter een waardevolle aanvulling op hun instrumentarium. Zij kunnen het gebruiken bij consultaties, vaccinatieplanning en het onderbouwen van leeftijdsinschattingen bij twijfel over de juistheid van paspoortgegevens.
Wat kunt u als fokker of eigenaar met deze informatie?
De resultaten van dit onderzoek zijn niet alleen van belang voor dierenartsen en beleidsmakers, maar ook voor u als hondenbezitter of fokker. Een beter begrip van het gebitsontwikkelingsproces kan u helpen om tijdig de juiste keuzes te maken voor de gezondheid en het welzijn van uw pup.
Wilt u zelf het volledige rapport nalezen?
U vindt het hier:
Leeftijdsbepaling van de hond aan de hand van wisselpatroon snijtanden (PDF)
Checklist: Wat kunt u doen als hondenbezitter of fokker?
-
Controleer het gebit van uw pup regelmatig vanaf 10 weken leeftijd
-
Noteer wanneer de eerste melktanden uitvallen
-
Raadpleeg uw dierenarts bij twijfel over de leeftijd of het wisselpatroon
-
Plan vaccinaties op basis van werkelijke leeftijd, niet uitsluitend op paspoortgegevens
-
Zorg dat pups niet te vroeg bij de moeder worden weggehaald
-
Koop of verkoop pups met volledige en controleerbare geboortedocumentatie
-
Lees het rapport als u professioneel met honden werkt, bijvoorbeeld als fokker of trainer
Vragen?
Neem gerust contact op met ons op: [email protected]
Drs. Robin Holle
Thuisbezorgservice: www.dierapotheker.nl